Eğitim 360° – ERG

Eğitim 360°(90): Lise Eğitimini Yeniden Düşünmek

gulbeyaz — Thu, 29 May 2025 13:06:01 +0000

Bir süredir ortaöğretim sistemine dair basında haberler gündeme geliyor. Liselerin süresinin değişmesi odağında gündeme gelen bu haberlerde 4 farklı modellerden bahsediliyor. Bunlar; lise eğitiminin 3+1 olması. 12’nci sınıfın üniversite sınavına hazırlık yılı olarak yapılandırılması, 2+2 modeli olarak tarif edilen, ilk iki yılı bitiren öğrencilere lise diploması verilmesi, akademik anlamda ilerlemek isteyenlerin ise iki yıl daha lise eğitimine devam etmesi, 16 yaşını bitirenlerin zorunlu eğitimden çıkarılması, lise eğitiminin bütünüyle zorunluluktan çıkarılması. Millî Eğitim Bakanlığı ise alınmış bir kararın olmadığını, tartışmaları titizlikle takip ettiğini belirtiyor. Programda kamuoyuna yansıyan modellerden önce ortaöğretim sisteminin sorunları, bu sorunların nedenlerini anlamanın önemi vurgulandı.

“Süreyi değil sistemin gençlere nasıl bir alan sunduğunu tartışalım”

ERG Eğitim Gözlemevi Koordinatörü Burcu Meltem Arık ortaöğretimi yeniden düşünürken, sürenin kaç yıl olduğu ya da hangi yapının uygulanacağından ziyade, bu sistemin gençlere nasıl bir alan sunduğunu, kimi içerip kimi dışladığını, gençlerin gelişimsel ihtiyaçlarını ne ölçüde gözettiğini tartışmak zorunda olunduğunu anlattı. Arık, temel sorununu şöyle tarif etti:

Gençlerin kim olduklarını keşfetmeleri, ilgi ve becerilerini deneyimlemeleri ve toplumsal yaşamla bağ kurmaları için gereken alanı sunmaması. Mevcut yapı, ağırlıklı olarak sınavlara hazırlık üzerine kurulu. Sınav sistemleri, teknik olarak zaman zaman değişse de, öğrencilerin okul ve meslek yönelimini belirleyen en güçlü unsur olmayı sürdürüyor. Sınav başarısı ile sosyoekonomik koşullar arasındaki güçlü ilişki, sistemin eşitsizlikleri azaltmak bir yana, onları yeniden ürettiğini gösteriyor. ERG olarak biz, ortaöğretimi devletin çocuklara karşı sorumluluğunun bir parçası olarak görüyoruz. Yani bu yalnızca okula kayıt yaptırmak değil; barınmadan beslenmeye, psikososyal destekten güvenli ulaşım ve materyal erişimine kadar bütünsel bir destek sistemini gerektiriyor.”

Yeditepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç.Dr. Ayşen Köse de öğrencinin ilgi, beceri, yeteneklerini, değerlerini tanıması ve yaşamla nasıl ilişki kuracağına dair düşünmesinin eğitimin en temel amaçlarından biri olduğunu hatırlatarak şöyle konuştu:

Bir öğrencinin ortaokulda birkaç yılını LGS’ye, lisede birkaç yılını YKS’ye hazırlanarak geçirmesi büyük ulusal bir kayıp bence. Çünkü bu yaşlar, ergenlikteki nörofizyolojik gelişim özellikleri nedeniyle, beynin öğrenmeye çok açık olduğu, yeni becerilerin kolay edinilebildiği dönemler. Yabancı dil öğrenmekten yazılıma, müzikten spora kadar birçok alanda gelişim için altın yıllar. Ancak biz bu dönemi çoğunlukla test çözmeye indirgediğimizde, çocuklar yalnızca yeni beceriler kazanamamakla kalmıyor, var olan kazanımlarını ve potansiyellerini de kaybedebiliyorlar. Böyle bir sistemde çocuğun kendini keşfetmesi ne kadar mümkün?”

Eğitim 360°(89): Çocuk Hakları için Okul Neden Kritik?

gulbeyaz — Thu, 17 Apr 2025 13:24:35 +0000

Yaprak Sarıışık, çocuğun iyi olma hâli perspektifiyle okulların sunduğu güven, gelişim, sosyalleşme olanaklarından bahsetti. Nitelikli okul deneyimleri sunulabildiğinde okulun, çocuğun günümüzdeki yaşamları için de, gelecekleri için de dönüştürücü olma potansiyelini vurguladı.

Sarıışık’a göre, okul çocukların farklılıklarla karşılaştığı, kendilerini keşfettiği ve sosyal-duygusal anlamda büyüdüğü bir ortam: “Bir anda hayatındaki olasılıklar ve modeller çoğalıyor. Böylelikle de gelişiyorsun. Senden farklı olan yepyeni modeller ve olasılıklar görmüş oluyorsun.”

Sarıışık sözlerine şöyle devam etti: “Böylelikle gelişiyorsun; senden farklı olan yepyeni modelleri ve olasılıkları görme şansı yakalıyorsun. Bu, hem bilgi hem de hayat deneyimi açısından önemli. Daha geniş perspektiften bakarsak, okul aynı zamanda bir karşılaşma alanı. Özellikle daha homojen ortamlarda büyüyen çocuklar için, farklı olanla tanışabilecekleri ve ön yargılarını kırabilecekleri bir yer. Yani çocuk hem kendini keşfediyor hem de dünyayı; dahası, dünyayı nasıl keşfedebileceğine dair araçlar edinmiş oluyor.”

Okul dışındaki çocuklar, okula ayrılan kaynaklar ve okul aidiyetini ele alan Özgenur Korlu, Eğitim İzleme Raporu 2024 ve Geleceğin Dünyasına Hazırlanırken Eğitime Bakış: PISA 2022 Bulguları Işığında Türkiye’de Eğitimin Durumu Araştırması’ndan bulguları paylaştı, okula kavramsal bakış sunması açısından bir iyi örnek olan UNESCO’nun “Mutlu Çocuk” modelini açıkladı.

Özgenur Korlu ise okulun sosyal politika aracı olarak işlevine ve mevcut sorunlarına dikkat çekti. Türkiye’de okulların fiziksel ve sosyal koşullarının çocukların ihtiyaçlarına yanıt vermediğini vurguladı.

Korlu ayrıca, okul aidiyeti konusuna da değinerek, öğrencilerin okulda kendilerini güvende ve ait hissetmelerinin, eğitimsel başarı kadar kritik olduğuna işaret etti.

Sarıışık, ERG’nin sonbaharda düzenleyeceği Eğitimde İyi Örnekler Konferansı’nın tema odağının okul olacağını ve konferansta “Okul, çocuk ve öğretmen için nasıl daha anlamlı, kapsayıcı, güvenli ve besleyici hâle gelebilir?” sorusuna cevap aranacağını belirtti.

Konferansa iyi örnek başvuruları egitimekosistemi.org üzerinden yapılabilir.

Eğitim 360°(88): Türkiye’de Ücretli Öğretmenlik

gulbeyaz — Thu, 06 Mar 2025 12:33:47 +0000

Türk Eğitim Sen’in verilerine göre 2024-2025 eğitim-öğretim yılında 78 ilde toplam 86 bin 136 ücretli öğretmen görev yapıyor. Bu öğretmenlerin 38 bin 602’si eğitim fakültesi mezunu, 39 bin 463’ü eğitim fakültesi dışındaki fakültelerden lisans bölümlerinden mezun, 8 bin 71’i ise ön lisans mezunu.

Ücretli öğretmenlik uygulaması eğitimin niteliğini nasıl etkiliyor?

Ücretli öğretmen sayısı 2023-2024 eğitim-öğretim yılında 79 ilde 72 bin 723’tü. Geçen yıldan bu yıla, bir il eksik olmasına rağmen ücretli öğretmen sayısı 13 bin 413 arttı. Ücretli öğretmen verilerinin yanı sıra özlük haklarına da değinilen programda, ücretli öğretmenlerin girdikleri ders saati başına ücret aldıkları, maaşlarının asgari ücretin altında kaldığı, sigortalarının girdikleri ders saati esas alınarak kısmi olarak yatırıldığı, resmi tatillerde, yarıyıl tatillerinde ve yaz tatillerinde derse girmedikleri için ücret alamadıkları anlatıldı.

Doç. Dr. Emre Er, ücretli öğretmenliğin bir ara formül, kriz anlarında uygulanacak bir uygulama olmaktan öteye geçtiğini, öğretmen ihtiyacını karşılamak için süreklilik arz eden politikaya dönüştüğünü anlattı: “Ekonomik olarak elverişli görüldüğü için izlenen bu yol, pedagojik olarak ve öğretmenin çalışma motivasyonu açısından sorun arz ediyor.”

Zeynep Alay ise ücretli öğretmenliğin öğretmenin ve çocuğun iyi olma hâlini nasıl etkilediğini sahadan örneklerle aktardı: “Zaten ekonomik olarak büyük bir yükün altında olan öğretmen, doğum izninden ya da askerden dönen bir öğretmen gelince okuldan ayrılmak zorunda kalabiliyor. Bu tedirginlikle mesleği icra ediyor. Öte yandan öğretmen, sınıfları, öğrencileri tanımış, analiz etmişken okuldan ayrılıyor. Öğrenci için de olumsuz bir durum”

Eğitim 360°(87): Kendine Yeten Okul Bahçeleri

gulbeyaz — Tue, 11 Feb 2025 06:34:26 +0000

Banu Akbaş, Yaşam için Toprak Derneği’nin 2023-2024 eğitim-öğretim yılında 10 farklı okulda yürüttüğü Kendine Yeten Okul Bahçeleri projesinden, okullardaki deneyimlerden ve öğrenimlerden bahsetti. Proje kapsamında Mesut Barış Anaokulu’ndaki uygulamalara liderlik eden Nil Aktop, kendi okulundaki uygulamaların okul iklimine ve çocukların öğrenme süreçlerine etkilerine değindi. Okul bahçelerini dönüştürmenin, okulları daha güçlü ve dirençli kılma potansiyeli üzerine konuşuldu ve benzer uygulamalar yapmak isteyen okullar için öneriler paylaşıldı.

Projeyle ilgili detaylı bilgiye Kendine Yeten Okul Bahçeleri Rehberi’nden ulaşılabilir.

Eğitim 360° (86): Krizler Çağında Çocuk Olmak

gulbeyaz — Thu, 23 Jan 2025 12:17:32 +0000

Bu bölümde, raporun ana bulguları, kriz dönemlerinde çocukların karşılaştığı zorluklar ve eğitimden sosyal bağlara kadar uzanan temel ihtiyaçları ele alındı. Ayrıca, çocukların iyi olma halinin sürdürülebilir şekilde desteklenmesi için yapılması gerekenler, çocuk hakları çerçevesinde değerlendirildi. Çalışmanın, krizler karşısında çocukların dayanıklılığını artırmaya yönelik sunduğu öneriler de programda detaylı bir şekilde ele alındı.

Rapor ve ilgili kaynaklara İstanbul Bilgi Üniversitesi’nin “Çocuğun İyi Olma Hâli” web sayfası üzerinden ulaşabilirsiniz.

Eğitim 360° (85): İstanbul’da Çocukların İhtiyaçları ile Kamusal Hizmetler Ne Kadar Örtüşüyor?

gulbeyaz — Mon, 06 Jan 2025 11:19:09 +0000

Eğitim 360° (84): Dirençli Bir Geleceğe Doğru

gulbeyaz — Thu, 19 Dec 2024 11:14:37 +0000

Eğitim 360° (83): 2025 Eğitim Bütçesi Nitelikli Eğitim için Yeterli mi?

Eğitim Reformu Girişimi — Fri, 06 Dec 2024 12:59:46 +0000

Medyascope TV işbirliğiyle hazırladığımız Eğitim 360°’ın bu bölümünde, ERG Araştırmacısı ve Medya Koordinatörü Umay Aktaş Salman ile ERG Politika Analisti Özgenur Korlu meclisteki bütçe görüşmeleri öncesinde eğitime ayrılan kaynakları ve Millî Eğitim Bakanlığı’nın bütçesini ele aldı.Programda Özgenur Korlu, Millî Eğitim Bakanlığı’nın bütçesinin oldukça sınırlı bir şekilde arttığını vurgulayarak “Eğitim bütçesi, eğitimdeki yeni ihtiyaçları karşılamaktan ziyade mevcut eğitimdeki hizmetlerin sürdürülebilmesine odaklanıyor. Eğitime ayrılan kaynaklar enflasyon karşısında eriyor. Bu erimenin önüne geçmek için daha fazla kaynak ayrılması önemli” diye konuştu.

Çocuk yoksulluğunun arttığı bir dönemde eğitime ayrılan kaynaklar artmalı

Korlu, nitelikli eğitim hedefine ulaşılabilmesi için eğitime ayrılan bütçenin nasıl olması gerektiğini şöyle anlattı: “2025 yılı merkezi yönetim bütçesinden MEB’e 1 trilyon 451 milyar 715 milyon 540 bin TL ayrılması bekleniyor. MEB bütçesinin toplam bütçe içindeki oranı yüzde 9,9. MEB’in bütçesi merkezi bütçe içindeki oranı son üç yıldır yüzde 10 seviyesinde. BM Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri doğrultusunda kamu harcamaların yaklaşık yüzde 15-20’sinin eğitime, üniversite öncesine harcanması tavsiye ediliyor. Türkiye’de üniversiteyi dahi eklediğinizde bu yüzde 20 seviyesine yaklaşmıyor. Merkezi yönetim bütçesinden eğitime ayrılan pay, bir ülkenin çocuk politikalarına verdiği önemin de göstergesi. Bugünkü gibi çocuk koruma krizinden, çocuk yoksulluğundan bahsettiğimiz bir dönemde kaynakların artırılması gerekiyor. Uluslararası standartlar seviyesine çıkarılması gerekiyor. Merkezi bütçe içinde eğitim bütçesinin oranı, Türkiye’nin son 20 yıllık dönemi içindeki en yüksek seviye olan yüzde 12-13’e dahi çıktığında neredeyse tüm çocuklara iki eğitim öğretim yılı boyunca ücretsiz okul yemeği sağlanabilir.“

[su_youtube url=”https://youtu.be/9GkfICgj6Xk?list=PLL18EnXCwNzVe6OUYmgsuPu4be3VUWbw3″ width=”1000″]

Eğitim 360° (82): Küresel Öğretmenlik Krizi ve 2024’te Öğretmen Politikaları

gulbeyaz — Thu, 21 Nov 2024 11:05:42 +0000

Umay Aktaş Salman, eğitimin en önemli aktörlerinin öğretmenler olduğunu ancak dünya genelinde öğretmenlik mesleğinin itibar ve çekiciliğinin giderek azaldığını söyledi. Ekin Gamze Gencer ise 1980’lerin başından bu yana öğretmen açığının tüm dünyada bir krize dönüştüğü, sürdürülebilir ve yapısal değişikliklere gidilmezse bu krizin giderek derinleşeceğini belirterek şöyle konuştu:

Küresel öğretmenlik krizi nedir?

Eğitim sistemleri adayları öğretmenlik mesleğine çekmekte ve meslekte tutmakta zorluk yaşıyor. Öğretmenlerin yaşadığı baskı ve mesleğin riskleri ile zorlukları öğretmen olmak isteyenlerin ilgi ve yönelimlerini köreltecek kadar güçlü olduğundan, öğretmenlik mesleğini seçenlerin sayısı dünyada giderek azalıyor. Aynı zamanda, düşük maaşlar, iş-hayat dengesinin kurulamaması ve öğretmene yönelik sıklığı artan şiddet olayları, tüm dünyada öğretmenleri mesleği bırakmaya itiyor. Kanada’da öğretmenlerin yaklaşık yüzde 40’ı mesleğin ilk beş senesinde öğretmenliği bırakıyor. 2023’te Birleşik Krallık’ta boş öğretmen kadrosu 2022’ye göre yüzde 20 arttı. Yalnızca Hindistan’da bir milyon ilköğretim öğretmeni eksiği bulunuyor. Öğretmenlere ilişkin Küresel Rapor’a göre herkese kapsayıcı, hakkaniyetli ve nitelikli eğitim sağlanması hedefinin 2030’a kadar gerçekleştirilebilmesi için tüm dünyada toplamda 44 milyon ilköğretim ve ortaöğretim öğretmenine ihtiyaç var.”

Türkiye’deki öğretmenlerin sorunları

Programda Türkiye’deki öğretmenlerin sorunlarına da değinildi. Türkiye’de ise öğretmen işgücünde azalma oranı yüzde 2-2,4. Türkiye’nin öğretmen işgücünde azalmayı sorun olarak yaşamayan sayılı ülkelerden olduğunu söyleyen Gencer, buna karşın öğretmenlerin iyi olma hâli açısından sorunlar yaşadığını vurguladı:

Mesleği bırakan ya da bırakmayı planlayan öğretmenlerle yapılan araştırmalar, Türkiye özelinde öğretmenlikten ayrılmanın en güçlü nedeninin ekonomik olduğunu gösteriyor. Stres, iş yükü fazlalığı ve okul yönetiminden yeterli destek/saygı görmemek ekonomik nedenlerden sonra en çok öne çıkan konu başlıklar. Ayrıca, öğretmen işgücünde azalma yaşanmaması, öğretmen açığı olmadığı anlamına gelmez; bu ayrımın vurgulanması önemli. Türkiye’de norm kadroya, öğretmen açığına ve ihtiyacına ilişkin tutarlı ve bütünsel veri kaynakları bulunmuyor. MEB tarafından yapılan sözlü bir açıklamada ise 2024’te norm fazlası öğretmen sayısının 104 binden fazla, öğretmen açığının ise 60 bin olduğu belirtildi. Detaylı ve güvenilir resmi veriler bulunmasa da Türkiye’de on binlerce öğretmene ihtiyaç olduğu açıktır. Öğretmen arzı ve arzın sürekliliğinde hiçbir yetersizlik olmamasına rağmen öğretmen açığı olması, Türkiye’de öğretmen planlamasıyla, öğretmenliğe verilen değerle ve eğitime ayrılan bütçeyle ilgili bir sorun.”

Öğretmen politikalarına dair önerilerin de yapıldığı programda, öğretmen planlaması bağlamında öğretmen arzı ve talebi arasındaki dengesizliğin giderilmesi, öğretmen ihtiyacının karşılanması gerektiği anlatıldı. Bunun yapılırken de kuruma ve bölgeye özgü koşulların dikkate alınması ve öğretmen ihtiyacının karşılanma düzeyini artırmak için MEB bütçesinin öğretmen projeksiyonuna bağlı biçimde artırılması gerektiğinin altı çizildi. Öte yandan öğretmenlerin mesleki yeterliklerinin, gelişim ihtiyaçlarının, kendilerini “güçlü” hissedebilmelerinin de önemli olduğu anlatıldı.

Eğitim 360° (81): Okul Liderliğinin Eğitim Sistemi için Önemi Nedir?

gulbeyaz — Thu, 07 Nov 2024 09:12:50 +0000

Yıldız Teknik Üniversitesi’nden Doç. Dr. Emre Er, okul liderlerinin öğrencilerin güvenli ve destekleyici bir ortamda eğitim görmelerini sağlamadaki rolünü ve okul iklimini olumlu yönde geliştirmedeki önemini değerlendirdi.